Rob Goverde, onderzoeker, TU Delft

Spoorexperts: voorkom ‘ATB Vv-eilandjes’ bij uitrol ERTMS

De spoorsector dient te voorkomen dat er bij de uitrol van het Europese beveiligingssysteem ERTMS ‘ATB Vv-eilandjes’ ontstaan. Dat zeggen spoorexperts in reactie op de plannen van het kabinet om tot en met 2030 alleen de drukst bereden spoorlijnen met ERTMS Level 2 uit te rusten. Zij brachten donderdag hun standpunt naar voren tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Doordat treinen lange tijd zowel onder ERTMS als onder het klassieke treinbeveiligingssysteem ATB Vv zullen rijden, ook wel ‘dual signaling’ genoemd, wordt volgens hen de kans groter dat machinisten fouten maken. Het advies luidt daarom om naast de invoering van ERTMS Level 2 op de drukke spoortrajecten ook de tussenliggende baanvakken met minstens ERTMS Level 1 uit te rusten.

Onderzoekers Rolf Dollevoet en Rob Goverde van de TU Delft gaven aan dat er bij de invoering van ERTMS volgens de huidige plannen diverse knelpunten zullen ontstaan op het Nederlandse spoor, zoals op het traject Eindhoven-Zwolle en het traject Amersfoort-Zwolle en de intakking van de Hanzelijn daarop (zie kaart onderaan pagina).

Volgens de kabinetsplannen zal er op deze baanvakken voorlopig onder het beveiligingssysteem ATB Vv blijven worden gereden. Dit heeft tot gevolg dat treinen meerdere malen moeten overschakelen op een ander systeem. En dat vergroot de kans op menselijk fouten van machinisten, zo verwachten de onderzoekers. Zij pleiten er daarom voor om ook op de tussenliggende baanvakken ERTMS versneld in te voeren.

Eenheidsworst

Bij de huidige geplande invoering van ERTMS krijgen treinen speciale apparatuur aan boord die automatisch met de machinist, het spoor en de verkeersleiding communiceert. Het systeem geeft via een scherm aan de machinist aan hoe hard hij op een bepaald traject mag rijden en wanneer hij bijvoorbeeld zijn snelheid omlaag moet brengen. Als hij niet op tijd remt, dan grijpt het systeem automatisch in en wordt de trein zo nodig tot stilstand gebracht. Bij het huidige treinbeveiligingssysteem ATB Vv rijden de machinisten op de seinen buiten de treincabine.

Dollevoet: “Ik denk dat het niet handig is dat je als machinist allerlei verschillende veiligheidssystemen ziet. Het beste is om een eenheidsworst te hebben, zodat hij geen fouten kan maken. Als we op de tussenliggende baanvakken ERTMS Level 1 installeren, dan heeft de machinist de juiste gedachte.”

Hogere risico’s

“Tussen Eindhoven en Venlo is er een rare situatie voor de goederenvervoerders. Als ze Eindhoven voorbij zijn, dan gaan ze ineens over op het oude ATB Vv-systeem. Ik krijg daar de kriebels van. Nu wordt er bij wijze van spreke nog tegen de machinist gezegd: neem een papiertje mee en let op”, aldus de onderzoeker.

Ook Anneke Bovens van de Onderzoeksraad voor Veiligheid vreest voor het negatieve effect dat dual signalling in eerste instantie zal hebben. “Bij de invoering van ERTMS zullen machinisten langere tijd met verschillende systemen te maken hebben. Een machinist die met ERTMS rijdt is gewend om op zijn dashboard te kijken en moet daarna ineens weer op seinen gaan rijden. Innovatie zal altijd in eerste instantie tot risico’s leiden.” Het is daarom volgens de experts van groot belang om de risico’s op voorhand zo veel mogelijk uit te sluiten.

Proven technology

Directeur Leon Linders pleit ervoor om ERTMS op grotere schaal dan gepland uit te rollen op het Nederlandse spoor. Daarmee voorkom je volgens hem dat er ATB Vv-eilanden onstaan. Daarnaast verwacht de directeur dat met ‘grootschaligheid kosten kunnen worden bespaard’. Hij geeft daarbij als voorbeeld Denemarken, waarbij er de uitgebreide uitrol van ERTMS tot ‘tientallen procenten kostenvoordeel opleverde’.

Over de manier waarop ERTMS dient te worden uitgerold en welke Level dat precies dan moet zijn, lopen de meningen uiteen. Spoorexpert Jan Koning van Movares pleit ervoor om ERTMS Level 1 op de drukke knooppunten uit te rollen. “Level 1 is proven technology, ook op drukke Europese spoorweg-knooppunten. Dit kan sneller worden uitgerold, waarmee de baten van de invoering van ERTMS op het gebied van veiligheid en capaciteit sneller kunnen worden geïnd.”

Veiligheid verhogen

Spoorexpert Arco Sierts pleit ervoor om ERTMS Level 2 als eerste stap op een andere manier toe te passen. In plaats van dat het Europese beveiligingssysteem in het geheel wordt geïnstalleerd, stelt hij om als eerste stap landelijk alleen de protectiefunctie in te voeren. Daarmee kan volgens Sierts binnen vijf jaar de veiligheid op het volledige Nederlandse spoor  op ERTMS-niveau 2 worden gebracht tegen veel lagere kosten.

Deze aanpak zal volgens de ingenieur vanaf 2019 leiden ‘tot nul vermijdbare rood sein-passages’. Daarnaast verwacht hij dat het makkelijker zal zijn om eerder ‘160 kilometer per uur te rijden’ en ‘een energiebesparende Groene-Golf-besturing’ te introduceren.

Lees ook:

ERTMS, invoering, kaart

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

1 reactie op “Spoorexperts: voorkom ‘ATB Vv-eilandjes’ bij uitrol ERTMS”

Arco Sierts|22.05.14|12:31

‘ATB-Vv-eiland’ is een onzinbegrip. In Nederland hebben we 1) het seinsysteem NS54 en 2) het treinbeinvloedingssysteem ATB. Machinisten rijden op seinen dus op NS54 (met ATB als hulpmiddel) of op ETCS. Als we ergens een ‘eiland’ hebben, dan is dat een NS54/ATB-eiland. Een ‘deskundige’ die spreekt over een ATB-Vv-eiland laat zien dat de basis van seingeving niet begrepen is.

Het is de hoogste tijd voor heldere, eenduidige begripsmodellen en aanduidingen, anders blijft het een Poolse Landdag.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.