Stadler Flirt 3, foto: Abellio

Kamer vraagt opheldering over noodlijdende NS-dochter Abellio in Duitsland

Foto: Abellio

De financiële problemen van NS-dochter Abellio in Duitsland zijn niet het gevolg van een te lage inschrijving of wanbeleid bij de vervoerder zelf.  Maar “grotendeels van externe factoren buiten de invloedsfeer van het bedrijf, die ten tijde van het uitbrengen van de biedingen niet voorzienbaar waren”, aldus minister van Financiën Wopke Hoekstra in antwoord op Kamervragen.

Abellio verdwijnt per 1 februari 2022 van een groot deel van het Duitse spoor. De vervoerder verkeert in financieel zwaar weer en onderhandelde de afgelopen maanden met de Duitse concessieverleners over een oplossing. Ondertussen vraagt een deel van de Tweede Kamer zich af hoe het zo ver heeft kunnen komen. Volgens minister van Financien Wopke Hoekstra kampt Abellio Duitsland al enkele jaren met verliezen, maar staan de problemen niet op zichzelf. Meerdere treinaanbieders in Duitsland zouden problemen hebben met hun contracten en vanuit de branchevereniging voor Duitse regionale vervoerders wordt daarom al geruime tijd aangedrongen op aanpassing van de vervoersovereenkomsten.

Te laag bod

Een van de oorzaken van de financiële problemen is dat Abellio een veel te laag bod zou hebben gedaan op de aanbesteding in Noordrijn-Westfalen. Daardoor komt het bedrijf circa 400 miljoen euro te kort om het treinvervoer te regelen. “De verliezen van Abellio Duitsland worden grotendeels veroorzaakt door externe factoren buiten de invloedsfeer van het bedrijf, die ten tijde van het uitbrengen van de biedingen niet voorzienbaar waren”, laat Hoekstra weten naar aanleiding van vragen van Kamerleden De Hoop en Nijboer (beiden PvdA).

De meerkosten voor Abellio bestaan volgens Hoekstra uit nieuwe sectorbrede cao’s, waar Abellio geen invloed op heeft, zorgen voor hogere personeelskosten. Deze zijn niet volledig gecompenseerd via de prijsindexmechanismes in de contracten. Ook de arbeidsduurverkorting uit de cao’s zorgt voor extra kosten, bijvoorbeeld voor werving en opleiding van extra personeel in de krappe arbeidsmarkt. De potentiële verliezen voor Abellio Duitsland zouden oplopen van 30 tot 50 miljoen euro per jaar. Tot de afloop van de laatste concessie eind 2034, zouden deze verliezen in totaal 300 tot 500 miljoen euro bedragen.

Boetes

Daarnaast moest Abellio door meer spoorwerkzaamheden dan voorzien extra kosten maken voor vervangend vervoer, die niet worden vergoed. Tot slot zorgt de toename in spoorwerkzaamheden ervoor dat Abellio Duitsland contractueel overeengekomen prestatieafspraken (zoals punctualiteit) niet haalt en daar boetes voor moet betalen, ook als verstoringen het gevolg zijn van natuurgeweld zoals stormen en de recente overstromingen.

Verder worden de verliezen volgens Hoekstra ook voor een deel veroorzaakt door andere tegenvallers, zoals de vertraagde levering van treinmaterieel in Baden-Württemberg en extra complexiteit in de uitvoering vanwege grootschalige werkzaamheden aan de infrastructuur. Abellio heeft geprobeerd om de kosten zoveel mogelijk te beperken, door besparingsprogramma’s in te stellen. Maar zonder de aanpassingen van de compensatie door de regionale vervoersautoriteiten voor de onvoorziene omstandigheden blijven de activiteiten van Abellio Duitsland tot het einde van de looptijd van de contracten verlieslatend.

Financiële compensatie

In 2018-2020 werd de grootte van de verliezen helder. Sindsdien heeft Abellio Duitsland geprobeerd afspraken te maken met de regionale vervoersautoriteiten over financiële compensatie binnen de bestaande contracten. Andere vervoerders in het regionale spoorverkeer in Duitsland, zoals Transdev en Keolis hebben gelijksoortige problemen. Vanuit de branchevereniging voor Duitse regionale vervoerders wordt daarom al lange tijd aangedrongen op aanpassing van de vervoersovereenkomsten.

“Keolis heeft inmiddels in overleg met de opdrachtgevers besloten haar activiteiten per 31 december 2021 te beëindigen. NS heeft mij op de hoogte gehouden over de voortgang van de gesprekken met de regionale vervoersautoriteiten. Begin mei 2021 heeft NS mij geïnformeerd dat de gesprekken niet tot het gewenste resultaat hebben geleid. Op 26 mei 2021 heb ik daarom de minister-presidenten en verkeersministers van de deelstaten
een brief geschreven, waarin ik als aandeelhouder van NS aandacht heb gevraagd voor de situatie van Abellio Duitsland. Toen resultaten uitbleven, leek het Abellio noodzakelijk om een voorlopige insolventieprocedure (‘Schutzschirmverfahren’) aan te vragen. Ik heb met deze stap ingestemd en uw Kamer daarover
geïnformeerd”, schrijft Hoekstra.

Insolventieprocedure

De afgelopen maanden heeft er volop overleg plaatsgevonden tussen Abellio en de Duitse opdrachtgevers in de diverse deelstaten. Op 1 oktober 2021 heeft de Duitse rechtbank de insolventieprocedure formeel geopend. De gesprekken van Abellio met de regionale opdrachtgevers gaan over het vinden van een passende oplossing waarbij de reizigers geen nadelen van de herstructurering ondervinden én een oplossing wordt gevonden in het belang van de Nederlandse belastingbetaler en reiziger.

De concessie in SaksenAnhalt wordt in goed overleg met de concessieverlener eind 2023 overgedragen aan een derde. De concessie in Thüringen kan, na herstructurering van financiële afspraken minimaal kostendekkend worden uitgevoerd in de komende jaren en wordt daarom voortgezet. In Nedersaksen wordt een concessie gereden die is gelegen in het grensgebied met Nederland en naar verwachting met een licht positieve resultaatbijdrage wordt voortgezet door Westfalenbahn, een dochteronderneming van Abellio Duitsland.

Geen oplossing Nordrhein-Westfalen

De concessie van Abellio in BadenWürttemberg wordt overgedragen aan de lokale vervoerder SWEG. De concessieverlener is eigenaar van deze vervoerder. Doel is om dit per 1 januari 2022 te realiseren. In Nordrhein-Westfalen is Abellio Duitsland actief met vijf concessies, maar is geen oplossing gevonden en hebben de opdrachtgevers het aanbod van Abellio afgeslagen. De activiteiten van Abellio in Nordrhein-Westfalen eindigen op 31 januari 2022.

Kamerlid Barry Madlener (PVV) vraagt zich af of NS zich niet beter kan richten op punctualiteit en inzetbaarheid in Nederland. Volgens Hoekstra dienden de buitenlandse activiteiten van NS oorspronkelijk drie doelen: earn, learn and prepare. “Sinds 2003 is NS met Abellio actief in het Verenigd Koninkrijk en sinds 2008 in Duitsland. De beoogde liberalisering van de spoormarkt in Europa zette echter onvoldoende door, waardoor NS in 2017 haar strategie heeft aangescherpt. De buitenlandse activiteiten van NS moeten bijdragen aan het belang van de Nederlandse reiziger door betere internationale verbindingen en grensoverschrijdend verkeer (ook in het kader van duurzaamheid) en een positief financieel resultaat. Als aandeelhouder steun ik deze lijn.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen.

Wilt u onbeperkt lezen? Sluit nu een actie abonnement af en 

krijg onbeperkt toegang tot vakinformatie over de spoormarkt.

start actie abonnement

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

1 reactie op “Kamer vraagt opheldering over noodlijdende NS-dochter Abellio in Duitsland”

Kees Boer|26.12.21|11:58

Het is mij niet duidelijk die Abellio heeft toch een exploitatiecontract tot 2027 ?
Wie moet dan de exploitatie voortzetten en blijven de voorwaarden het zelfde zoals geldigheid plaatskaarten ,combineren en splitsen in Wesel ?
Vrees toch wel een beetje dat de reiziger de speelbal wordt

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.