Digitalisering spoor, foto: ProRail

Omvorming ProRail tot zbo mogelijk pas in januari 2022

Spoorbeheerder ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzoeken of de bijgestelde deadline voor de omvorming van ProRail tot zbo (zelfstandig bestuursorgaan) op 1 juli 2021 haalbaar is. Mogelijk wordt de deadline opnieuw verschoven, maar nu naar januari 2022. Dat staat in een nota van de staatssecretaris van het ministerie aan de Tweede Kamer.

De oorspronkelijke inwerkingtreding van de nieuwe rechtsvorm van ProRail was 1 januari 2021, maar onder meer door de gevolgen van de coronacrisis werd deze deadline afgelopen zomer verschoven naar 1 juli 2021. Naar aanleiding van Kamervragen over de negatieve effecten van een inwerkingtreding halverwege het boekjaar besloot staatssecretaris Van Veldhoven van IenW te onderzoeken wat de voor- en nadelen zijn van beide data.

In beraad

Volgens Van Veldhoven heeft de inwerkingtreding halverwege een boekjaar in ieder geval geen gevolgen voor de cao en de positie van de werknemers. Ook voor reeds afgesloten contracten is in het wetsvoorstel overgangsrecht
opgenomen. Hierdoor gaan alle vermogensbestandsdelen van Railinfratrust BV en ProRail BV over naar het zbo. Voor deze bepaling maakt het dus ook niet uit of de omvorming halverwege of na de afsluiting van een boekjaar in werking treedt.

“De implicaties van een overgang halverwege het kalenderjaar zijn door experts van beide organisaties in beeld gebracht. Recent hebben de ceo van ProRail en ik gesproken over de voor- en nadelen van inwerkingtreding per 1 juli 2021 en per 1 januari 2022. Ik heb de ondernemingsraden en de ceo van ProRail goed gehoord en beraad mij
momenteel op wat dit betekent voor de inwerkingtredingsdatum van het wetsvoorstel.” De datum wordt op een later tijdstip opnieuw in de Tweede Kamer besproken.

Noodzaak

In de nota komen verder alle vragen vanuit de Tweede Kamer over de zbo-vorming van ProRail uitgebreid aan bod. Onder meer waarom de omvorming volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nodig is. “De noodzaak is erin gelegen dat bij een publieke taak, hoofdzakelijk bekostigd uit publieke middelen (jaarlijks zo’n 2 miljard euro), een publiekrechtelijke rechtsvorm en een daarop toegespitst sturings- en verantwoordingsinstrumentarium richting uw Kamer horen, met als doel volledige transparantie”, schrijft Van Veldhoven.

“We staan aan de vooravond van grote uitdagingen ten aanzien van mobiliteit, juist ook met de tijdelijke effecten van de huidige coronacrisis. Een goede samenwerking van beleid en uitvoering is daarvoor essentieel. Een publieke positionering ondersteunt deze samenwerking beter dan het huidige vennootschapsmodel waarin telkens opnieuw een beheerconcessie moet worden verleend.”

Samenwerking spoorsector

Ook komt de vrees voor een minder goede samenwerking tussen ProRail en de spoorsector aan bod. Maar die zou geborgd moeten worden door een in het wetsvoorstel opgenomen verplichting om goed samen te werken met andere partijen in de spoorsector. De definitie van ‘Goed samenwerken’ is daarbij nog niet helemaal duidelijk, maar partijen kunnen ProRail hier wel op aanspreken en verbetervoorstellen doen. Daarnaast wordt de bestaande rol- en taakverdeling gerespecteerd, verzekert de staatssecretaris waarmee de gelijkwaardigheid blijft behouden. Het werken met de KPI’s wordt ook voortgezet.

Bekijk hier de hele nota Wet publiekrechtelijke omvorming ProRail

“De sector zal ook gebruik kunnen blijven maken van de consultatie- en adviesmomenten, zoals zij dat nu ook al kunnen. Daarmee kan de huidige constructieve samenwerking worden voortgezet wanneer ProRail een zbo is. Door deze factoren kunnen mijn ministerie, ProRail en de rest van de spoorsector beter inspelen op de opgaven op het spoor die voor ons liggen. Ik blijf continu met sectorpartijen in gesprek, ook om de uitwerking in de praktijk
goed vorm te kunnen geven. Deze dialogen dragen bij aan het nog beter borgen van de horizontale samenwerkingsrelatie binnen de sector. Samen met ProRail betrek ik de andere sectorpartijen om hen zo goed mogelijk mee te nemen in de implementatiefase van de omvorming.”

ZBO-driehoek

Verder willen de leden van de CDA-fractie weten wat de invloed van de Tweede Kamer straks is op Prorail. Het zbo legt verantwoording af aan het ministerie over de manier waarop de taken zijn verricht en hoe aan de belangen van alle betrokken partijen recht is gedaan. De minister legt op haar beurt weer verantwoording af aan de Staten-Generaal over de taakuitvoering  van ProRail en de besteding van het publieke geld.

Lees ook:

Auteur: Paul van den Bogaard

Paul van den Bogaard is redacteur van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.