Kantoor ProRail Tulpenburgh Utrecht

Regeerakkoord: ProRail wordt ondergebracht bij overheid

Spoorbeheerder ProRail wordt omgevormd tot een zelfstandig bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid (zbo). Dat staat in het regeerakkoord dat dinsdag door VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is gepresenteerd. Daarmee zal ProRail niet langer een zelfstandige organisatie zijn, maar ondergebracht worden bij de overheid.

Demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma probeerde tijdens haar ambtsperiode ProRail al bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu onder brengen. Daarmee hoopte ze beter te kunnen sturen op de financiën en prestaties van de spoorbeheerder. ProRail is nu nog een besloten vennootschap met een eigen raad van commissarissen. In de nieuwe structuur valt het bedrijf onder de directe verantwoordelijkheid van het ministerie.

De Tweede Kamer stemde in met de plannen, maar eiste eind december vorig jaar van de staatssecretaris dat ze voorafgaand aan een parlementair akkoord voor de structuurwijziging een zorgvuldiger onderzoek deed naar de gevolgen hiervan. Uiteindelijk werd het onderwerp controversieel verklaard, wat betekende dat pas een volgende regering mocht beslissen over de plannen om van ProRail een publieke organisatie te maken.

Structuurwijziging

ProRail zegt in een reactie op het regeerakkoord dat het omvormen van de organisatie “niet over één nacht ijs gaat” en de “grootst mogelijke zorgvuldigheid” vraagt. Een structuurwijziging vereist dat de spoorwegwet wordt  aangepast, er nieuwe wetgeving moet worden geschreven die moet worden bekrachtigd door de Tweede en Eerste Kamer. De spoorbeheerder benadrukt dat de stakeholders goed moeten worden meegenomen in het proces.

“De afgelopen periode hebben wij laten zien dat onze prestaties op het Nederlandse spoor blijvend verbeteren, onder meer op het gebied van de punctualiteit. Die stijgende lijn houden we vast. We doen er alles aan om ervoor te zorgen dat medewerkers van ProRail, vervoerders, reizigers en verladers geen negatieve effecten ondervinden van de voorgenomen organsatieverandering en blijven 24/7 werken aan onze kernopdracht: het laten rijden van treinen.”

Negatieve gevolgen

Diverse organisaties waaronder NS, Arriva, FNV Spoor, KNV, VNO-NCW en reizigersorganisaties waarschuwden de bewindsvrouw voor de negatieve gevolgen van de nationalisering van ProRail. Zij denken dat door het onderbrengen van ProRail bij het ministerie het treinkaartje duurder zal worden, de kwaliteit van het spoorvervoer achteruitgaat en het personeel van ProRail wordt benadeeld. Volgens het nieuwe kabinet heeft de structuurwijziging “geen gevolgen voor de huidige rechtspositie en arbeidsvoorwaarden van de werknemers”.

Reizigersorganisatie Rover zegt in een reactie op het kabinetsbesluit dat de omvorming naar een ZBO “vooral zorgt voor een andere aansturing, terwijl niet de aansturing het probleem is maar de dagelijkse operatie”. “De reiziger is gebaat bij minder verstoringen en kortere werkzaamheden. Teleurstellend is dat de nieuwe regering alleen schrijft dat de omvorming geen gevolgen heeft voor werknemers. Over de reiziger wordt niet gesproken.”

Regeerakkoord

Het nieuwe kabinet gaat verder het gebruik van stillere goederentreinen en de Betuweroute stimuleren om overlast langs andere routes zoveel mogelijk te beperken. Ook wil de nieuwe regering de gebruikersvergoeding in de pas laten lopen met die in de buurlanden. Onlangs maakte Duitsland bekend de tarieven voor het gebruik van het spoor te willen halveren. Ook goed nieuws voor de spoorgoederenvervoerders is dat in navolging van omringende landen een kilometerheffing voor vrachtverkeer (“Maut”) wordt ingevoerd.

KNV zegt in een reactie blij te zijn met de aandacht voor het duurzame spoorgoederenvervoer. Ook is de werkgeversvereniging tevreden dat haar jarenlange pleidooi om gebruiksvergoedingen in de pas te laten lopen met tarieven in buurlanden (lees Duitsland) in het Regeerakkoord is opgenomen.

Verder gaat het nieuwe kabinet extra middelen voor openbaar vervoer inzetten voor cofinanciering van OV in stedelijke regio’s, tijdige aanleg van het beveiligingssysteem ERTMS en voorfinanciering van de overschakeling op 3kV bovenleidingspanning.

Aanbestedingen spoorconcessies

De nieuwe regering voert de druk op voor NS om beter te presteren. Als de spoorvervoerder de de prestatie-afpsraken voor de HSL-Zuid voor de derde keer op rij niet haalt, worden de treindiensten opnieuw aanbesteed. Daarnaast wil het nieuwe kabinet sprinterdiensten uit het hoofdrailnet gaan aanbesteden in regionale OV-concessies. NS mag vervolgens als marktpartij meedingen naar deze concessies. Volgens NS brengt het aanbesteden van deze sprinterdiensten risico’s met zich mee. “De reiziger wil sneller, vaker en direct met de trein reizen. Het opknippen in meerdere kleine concessies leidt tot versnippering, vaker overstappen en slechtere aansluitingen”, aldus de spoorvervoerder.

Het Infrastructuurfonds wordt omgevormd tot een Mobiliteitsfonds. Daarbij staat niet langer de modaliteit maar mobiliteit centraal staat. Tot 2030 zijn de financiële middelen verdeeld tussen de traditionele modaliteiten: ’wegen’, ‘spoorwegen’ en ‘water’. Vanaf 2030 wordt de nieuwe indeling gebruikt die aansluit op de agenda voor slimme en duurzame mobiliteit.

Lees ook:

Volgend kabinet beslist over toekomst ProRail

Onderwerpen: ,

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is de vaste journalist van SpoorPro en hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.