Goederentrein, spoorlijn, Betuweroute, foto: @Jan van der Vaart

ProRail investeert vier ton in studie naar spoorverzakkingen

ProRail heeft 400.000 euro beschikbaar gesteld voor een vierjarig onderzoeksprogramma naar spoorverzakkingen. Het wetenschappelijke deel van het onderzoek zal worden uitgevoerd door de TU Delft. Daarnaast wil ProRail een innovatieve Zweedse meettrein naar Nederland halen, die de zwakke plekken van spoor, baanlichaam en ondergrond opspoort. Dat heeft deeltijdhoogleraar Rolf Dollevoet van de TU Delft vorige week bekendgemaakt tijdens een spoorcollege van Railforum. Spoorverzakkingen hebben een negatief effect op de beschikbaarheid van reizigers- en goederentreinen, veiligheid en de onderhoudskosten van het spoor.

Tijdens het spoorcollege werden door diverse experts presentaties gegeven over de problematiek die ontstaan bij verzakkingen van het spoor. Vanwege slappe ondergrond, slechte afwatering, dwangpunten en treinbelasting komt het regelmatig voor dat delen van het Nederlandse spoor wegzakken. In het ergste geval kan de pantograaf van de trein de bovenleiding niet meer bereiken, waardoor treinen stil komen te staan.

TU Delft zal de komende vier jaar het wetenschappelijke deel van het onderzoek uitvoeren. “De Zweedse meettrein gaat de staat van het Nederlandse spoor via excitatie-metingen, trillingen die bewust in het spoor worden gebracht, in kaart brengen. Het wetenschappelijk programma gaat gebruikmaken van de verkregen gegevens”, aldus professor Dollevoet. De wetenschapper wil na een eerste analyse samen met Deltares en de spoorbranche praktijktesten starten. In september van dit jaar vindt een bijeenkomst plaats waarbij de details hiervan worden besproken.

Bodemdaling

Volgens oud-medewerker Jan Heemstra van Deltares is bodemdaling van alle tijden. “Onderzoek toont aan dat de bodem zelfs twee tot vier meter zakt per eeuw.” Heemstra blikte tijdens zijn presentatie terug naar 1918 waar er in Weesp een spoorramp plaatsvond als gevolg van een verzakking van een dijk. Dit was een gevolg van overvloedige regenval die in de periode ervoor was gevallen. De trein zakte vanaf het talud omlaag en kwamen ruim veertig mensen om het leven.

Spoorramp Weesp, bron: Deltares
Bij de spoorramp in Weesp kwamen ruim veertig mensen om het leven. Bron: Deltares

Betuweroute

Hoewel de bouwtechnieken door de jaren heen dermate zijn verbeterd, baren spoorverzakkingen door zwaardere belasting en intensiever gebruik van het spoor nog steeds zorgen. Bij de Betuweroute is dat bijvoorbeeld te zien bij de overgangen van onderheide naar niet onderheide delen.

Volgens professor Dollevoet zou het daarom ook goed zijn als er op de Betuweroute direct maatregelen worden getroffen. Dit kan volgens hem worden gecombineerd met de werkzaamheden die op dit moment plaatsvinden aan het Duitse deel van de goederenspoorlijn. “De Betuweroute zou een goed startpunt zijn. Er zijn immers al buitendienststellingen gepland. Pak dit dan ook aan!”, zo riep hij zijn toehoorders bij het spoorcollege op.

TU Delft, Railforum en Deltares zijn twee jaar geleden gestart met het zoeken naar een lange termijn oplossing voor spoorverzakkingen. Directeur Corina de Jongh van Railforum is blij dat ProRail nu ook onderzoeksgeld heeft toegekend voor dit belangrijke thema. “Fijn dat daar nu voortgang is gekomen, want de urgentie om deze problematiek aan te pakken is niet afgenomen.” Volgens Dollevoet is het zaak om dit zo snel mogelijk te concretiseren. “Het is fijn dat we budget hebben gekregen voor onderzoek. Het zou de kers op de taart zijn als er ook een pilot komt.”

Kosten

Spoorverzakkingen brengen hoge kosten met zich mee, toonde een onderzoek van Delft Cluster in 2006 al aan. Bij overgangsconstructies en wissels is er vier tot acht maal vaker onderhoud nodig dan op de vrije baan, vertelde Joris van Ruijven van Deltares. Bij slappe grond is ongeveer tweemaal vaker onderhoud nodig dan bij vast ondergrond.

Spoorverzakkingen hebben volgens Van Ruijven uiteenlopende oorzaken zoals de zwaarte van de belasting, de kwaliteit van de voertuigen, de dynamische respons van de spoorbaan, de snelheid van de treinen, de opbouw van de spoorbaan in relatie tot de belasting, autonome bodemdaling, hoge grondwaterstanden en neerslag en instabiliteit van de aardebaan. “Om de verzakkingen aan te pakken moeten we het netwerk toetsen op kwetsbaarheid en de spoorverzakingen meten en monitoren en daarna nauwkeurig modelleren. Daarna is het zaak om op basis van de data constructieve maatregelen te nemen.”

Uit een onderzoek dat eerder is gedaan naar het spoor bij Gouda Goverwelle blijkt bijvoorbeeld dat een geleidelijke overgang in stijfheid met behulp van een stootplaat niet voldoende is. Bij de aanleg moet er volgens Van Ruijven, die naar het onderzoek verwees, gezorgd worden voor een beperkte restzetting en bij de onderhoudsprocedure moet rekening gehouden worden dat het ballast bij de overgangsconstructie voldoende verdicht is.

Marieke van Gompel

Bekijk hier de presentaties van het spoorcollege Twee eeuwen ‘strak spoor’.

Lees ook:

Treinverkeer dreigt stil te komen staan door verzakking spoor

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en algemeen hoofdredacteur van ProMedia Group.

1 reactie op “ProRail investeert vier ton in studie naar spoorverzakkingen”

Jan Innemee|16.06.16|13:52

Marieke,

Dit ongeluk is niet veroorzaakt door bodemdaling of dat de spoorbrug het begaf maar door verzadiging van de bodem?spoortalud met nietafvoerbaar regenwater. Bij het passeren van deze HSM trein met locserie 500 (NS2100 zie NS2104 in NSM) kon de verzadigde spoordijk het gewicht van de trein niet meer aan en sloeg onder de trein weg waarbij de loc nog net aan het landhoofd bleef hangen. Nadat de afwatering rondom de opritten goed was geregeld is dit niet meer voorgekomen.

Afz Jan Innemee

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.