Goederentrein, spoorlijn, Betuweroute, foto: @Jan van der Vaart

Grensoverschrijdend spoorgoederenvervoer ‘historisch hoog’ in 2015

Het aantal goederentreinen dat de Nederlandse grens over is gegaan, was in 2015 historisch hoog met een aantal van 54.150. Het gaat hier om een toename van 7 procent (3.800) ten opzichte van 2014. Daarbij reden er 300 goederentreinen meer over de grens dan in het vorige recordjaar 2008. Het totale aantal goederentreinen dat over het Nederlandse spoor reed, nam zowel in treinkilometers als in tonkilometers met 6 procent toe. Dat blijkt uit een rapport van ProRail waarin de cijfers van 2014 en 2015 met elkaar zijn vergeleken.

Het internationale spoorvervoer tussen Nederland en Duitsland maakte in 2015 nog steeds het grootste deel uit van het internationale goederenvervoer. Tachtig procent van het aantal goederentreinen dat de Nederlandse grensstations passeert, doet dat op de grens met Duitsland. Dit percentage nam ten opzichte van 2014 echter wel af, omdat het vervoer met België sterk steeg. Het aantal treinen dat de grens met België passeerde, steeg in 2015 met 18 procent.

Ontwikkeling spoorgoederenvervoer 2014-2015, bron: ProRail
         Bron: ProRail

Verschuiving goederenroutes

Als gevolg van de werkzaamheden op de Betuweroute vond er in 2015 een verschuiving plaats in de routes van het goederenvervoer. Op de Betuweroute nam het aantal treinkilometers met 10 procent en het aantal tonkilometers met 9 procent af. Op het gemengde spoornet namen deze aantallen met respectievelijk 16 en 21 procent toe. Dat komt onder meer doordat de de treinen vanwege de omleidingsroutes meer kilometers afleggen. Vanwege de verschuiving zijn de grensovergangen Venlo-Kaldenkirchen en Oldenzaal-Bad Bentheim intensiever benut.

Niettemin werd de grensovergang Zevenaar-Emmerich het vaakst gepasseerd. In 2015 passeerden daar 24.500 goederentreinen (in 2014: 28.200). Dit is vijftig procent van het aantal goederentreinen dat in dat jaar de grens met Duitsland passeerde. De afname op deze grensovergang is te verklaren doordat enkele verkeersstromen in 2015 ‘structureel’ via de grens met Venlo of Oldenzaal werden afgewikkeld. “Voor de betreffende spoorvervoerders was het logistiek beter inpasbaar het hele jaar via een vaste omgeleide route te rijden, dan gedurende verschillende periodes via verschillende routes”, valt in het rapport te lezen.

Ontwikkeling spoorgoederenvervoer 2014-2015, bron: ProRail
           Bron: ProRail

Een relevante factor voor de toename van het spoorgoederenvervoer is de lage waterstanden in de Rijn in oktober en november 2015, waardoor binnenvaartschepen minder lading konden vervoeren. Hier heeft het spoorgoederenvervoer van geprofiteerd.

Werkzaamheden Betuweroute

De Duitse spoorbeheerder DB Netz heeft in 2015 verschillende voorbereidende werkzaamheden gedaan voor de aanleg van het Duitse spoor. Daardoor was de Betuweroute kortere of langere periode geheel of gedeeltelijk buiten gebruik. Ook in 2016 wordt het goederenvervoer langere tijd omgeleid. Naast de twee bestaande sporen tussen Emmerich en Oberhausen komt een derde spoor te liggen. Daarmee krijgt de Betuweroute een betere verbinding met Duitsland en kunnen er in de toekomst meer goederentreinen van deze route gebruik maken.

Staatssecretaris Sharon Dijksma van Infrastructuur en Milieu meldt in haar begeleidende brief bij het rapport dat in Duitsland op dit moment de procedures lopen voor twaalf voor de bouw benodigde bouwvergunningen. Tot nu toe is één bouwvergunning afgegeven voor het gedeelte bij Oberhausen. De gemeente Oberhausen is hiertegen in beroep gegaan bij de rechter. De procedures voor de overige elf vergunningen lopen nog. “Vooralsnog is dit voor onze Duitse partners geen reden geweest om de officiële planning met einddatum 2022 aan te passen. Men verwacht tijdig de vergunningen te kunnen afgeven”, schrijft de bewindsvrouw aan de Tweede Kamer.

Zware treinen

In 2015 is het gemiddelde gewicht per trein zo goed als gelijk gebleven met 1.470 ton per trein (brutto treingewicht). Het gemiddelde gewicht wordt berekend door de tonkilometers te delen door de treinkilometers. Een toename van het treingewicht kan onder andere worden veroorzaakt door meer zwaar vervoer, zoals kolen, een verbeterde beladingsgraad of een verbeterde efficiency van de vervoerders.

Het gemiddelde treingewicht op de grensovergangen tussen Nederland en Duitsland ligt met ongeveer 1.650 ton hoger dan het gemiddelde treingewicht op de grensovergangen met België (1.150 ton). Dit valt te verklaren doordat vrijwel al het vervoer van erts en kolen richting Duitsland rijdt. Een beladen ertstrein weegt ruim 5.000 ton, een kolentrein tot 4.000 ton.

Havens

Het goederenvervoer naar de Haven van Rotterdam is in 2015 stabiel gebleven ten opzichte van 2014. Bij de havens van Amsterdam en Beverwijk was er eeen afname te zien in het goederenvervoer. Voor de Haven van Amsterdam heeft dit onder meer te maken met het stil legen van een kolengestookte energiecentrale in Duitsland. Deze werd vanuit Amsterdam bevoorraad. Daarnaast is het afvalvervoer tussen Amsterdam en Haarlem in augustus 2015 beëindigd.

Opvallend is dat de Zeeuwse Sloehaven het aantal treinen met 13 procent en het tonnage met 27 procent zag toenemen. Er is volgens ProRail niet een specifieke segment aan te wijzen dat voor deze toename heeft gezorgd. Wel heeft er sinds medio 2015 een structurele afvoer van steenkool plaatsgevonden.

Marieke van Gompel

Lees ook:

Werkzaamheden derde spoor Duitsland starten 16 april

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van SpoorPro en adjunct-hoofdredacteur van de vakwebsites van ProMedia Group.

1 reactie op “Grensoverschrijdend spoorgoederenvervoer ‘historisch hoog’ in 2015”

Marc Busio|07.04.16|13:46

Goed overzicht van de ontwikkelingen in het internationale goederenvervoer over het spoor, onderbouwd met cijfers. Misschien hadden er ook wat woorden besteed kunnen worden aan de winstgevendheid van dit alles. Want het is mooi dat er extra spoor gebouwd wordt voor het goederenvervoer, maar dat zal ook door deze sector betaald moeten worden. En als ik lees hoe sterk de tarieven voor de gebruikers van het spoor o.a. hierdoor gestegen zijn dan vrees ik voor hun toekomstige bedrijfsresultaten.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.