Ad Toet, directeur, KNV Spoorgoederenvervoer

‘Betalen naar gebruik’ is terug van weggeweest

De Klimaattop in Parijs is achter de rug. Er is wereldwijde overeenstemming over een revolutionaire reductie in CO2 uitstoot. Zet een container van Rotterdam naar Milaan op het spoor en je hebt gelijk 80% besparing te pakken. Een forens, die dagelijks op en neer rijdt en die kiest voor de trein in plaats van zijn/haar auto, bespaart ook bijna 80% aan CO2 uitstoot. “Gouden tijden voor het spoor, zou je denken…”, zegt Ad Toet, directeur Koninklijk Nederlands Vervoer in zijn eindejaarscolumn voor SpoorPro.nl.

COLUMN – De realiteit is anders. In 2011 presenteerde de Europese Commissie haar Witboek Transport. Reizigers en verladers zouden moeten gaan kiezen voor spoor of binnenvaart in plaats van de weg. Geen gedwongen keuze, maar een keuze gebaseerd op ‘smart pricing’. Het principe van de vervuiler betaalt. In de vervoersprijs zouden ook de kosten, die worden veroorzaakt door vervuiling, worden opgenomen. Het Europese Parlement evalueerde het Witboek in 2015. Er blijkt van de zogenaamde ‘modal shift’ in Europa niets terecht te zijn gekomen. Nog erger, het lijkt alsof het vrijblijvende gepraat over ‘smart pricing’ een averechts effect heeft gehad.

Spoorgoederenvervoer

Bij het spoorgoederenvervoer zijn de kosten verder opgelopen. Het lange afstandsvervoer van goederen over de weg is goedkoper geworden, omdat het wordt uitgevoerd door lage lonen chauffeurs, terwijl de dieselprijs fors is gedaald. Wat betreft het autogebruik is de situatie in Nederland veelzeggend. Van 2008 tot 2010 werd ambitieus gewerkt aan beprijzen van weggebruik. Echter, vooruitlopend op ‘betalen naar gebruik’ werd het geforceerde ‘modal shift’ beleid alvast afgeschaft. Nu is Nederland een van de weinige landen in Europa waar geen enkele vorm van tol of spitsheffing bestaat (een enkele tunnel uitgezonderd).

Het Parijse Klimaatakkoord zal zorgen voor een herbezinning op mobiliteit. Laten we dat hopen, want duurzame mobiliteit wordt een onverbiddelijke voorwaarde voor economische groei en welvaart. Grote investeringen in aanpassing van infrastructuur zullen nodig zijn. Dat wordt nog een probleem in Nederland, omdat er tot 2028 geen fondsen beschikbaar zijn. Dit vraagt om een stevige koerswijziging.

CO2

Bij de energiesector zagen we onlangs in de Eerste Kamer een onverwachte koerswijziging. Met één stem verschil werd een wetsvoorstel tegengehouden over het splitsen van de elektriciteitsbedrijven en netwerken. De splitsing werd tegengehouden om de opwekking van groene stroom te kunnen financieren. Bij dit voorbeeld worden de opbrengsten uit gebruik van infrastructuur ingezet voor investeringen, die de CO2 uitstoot omlaag brengen.

Zo zou het ook kunnen bij mobiliteit. Laat het spoor een deel van het werk overnemen van de weg om CO2 uitstoot te reduceren. Het is voor de hand liggend, maar vereist wel een effectief ‘modal shift’ beleid. Zover is het nog niet. Nederlanders betalen voor weggebruik nog steeds een vast bedrag, terwijl Europese vrachtauto’s zelfs gratis door Nederland mogen rijden. Dit is bepaald geen ‘smart pricing’; prikkels voor effectief gebruik van infrastructuur en CO2 reductie ontbreken. En nog erger, hiermee loopt de samenleving de opbrengsten mis, die nodig zijn om noodzakelijke investeringen te financieren.

‘Betalen naar gebruik’ was een paar jaar lang in Nederland een taboe. Er zal in 2016 weer over gesproken en nagedacht worden.

Ad Toet, directeur KNV

Ad Toet, directeur, KNV Spoorgoederenvervoer

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Bart Pals

Bart Pals is hoofdredacteur van Nieuwsblad Transport, een zusteruitgave van SpoorPro.

1 reactie op “‘Betalen naar gebruik’ is terug van weggeweest”

Frank Schouten|29.12.15|10:04

Helemaal eens, te veel vrijblijvend Europees ‘gepraat’. Maar ook in Nederland feitelijk gèen pro-spoor beleid. Ondertussen kan/mag Pro(?)rail, zonder politieke weerstand, vrolijk zijn gebruikstarieven voor de spoorgoederenvervoerders al jaren (veel te) fors verhogen. Een vrijgeleide voor meer wegvervoer. Tarieven die bovendien veel hoger liggen dan de ons omringende landen. Tijd voor concrete stevige(re) reactie richting politiek. Spoorgoederenvervoerders verenigt u. Wie pakt die handschoen op?

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.