HSL-spoor Prinsenbeek

Aanleg HSL-spoor in Baltische Staten blijft onzeker

Rail Baltica, een hoge snelheidslijn tussen Litouwen, Letland en Estland, zou de economie van Oost-Europa meer leven kunnen inblazen, de banden met de EU aanhalen en de afhankelijkheid van Rusland verkleinen. Om dat voor elkaar te krijgen moet er overgestapt worden van de Russische spoorbreedte van 1,520 mm naar die van continentaal Europa van 1,435mm. Maar onenigheid tussen de Baltische staten zorgt ervoor dat de uitvoering van het project op zich laat wachten.

Hoewel de spoorlijn al sinds 1994 op de tekentafel ligt, blijft de aanleg van Rail Baltica onzeker.  Dat blijkt uit een verhaal van de Economist, vertaald door PressEurope. De spoorlijn zou echter wel belangrijk zijn voor de Baltische staten, omdat hij ook gebruikt zal worden voor goederenvervoer. Dat biedt kansen voor handel met de EU.

Corridor

De Europees commissaris voor transport, Siim Kallas (zelf een Est) wil negen pan-Europese corridors Daartoe is een geïntegreerd netwerk van spoorwegen, waterwegen en zeehavens nodig. Rail Baltica zou een deel van een corridor moeten worden, die loopt van Finland naar de Nederlandse en Belgische havens.

Grote infrastructuurprojecten gaan vaak erg langzaan. Er is niet veel geld vanwege de economische crisis. En het is pas vanaf 2014, als het transportbudget van de EU zal worden verdrievoudigd, dat de Commissie het grote geld voor het project zal kunnen vrijmaken. Maar de voornaamste reden voor het uitstel is het chronische gekibbel tussen de drie Baltische staten.

Verbinding met zeehavens

Finland en Estland, die het verst weg liggen van het hart van Europa, zijn de grootste voorstanders van het project. Een tijdlang heeft Letland bezwaren aangevoerd, deels omdat de eerste voorstellen Riga links leken te laten liggen en er geen verbindingen waren voorzien met lucht- en zeehavens. Nu deze problemen zijn opgelost, is het Litouwen – dat het roulerende presidentschap van de EU bekleedt – dat ervan wordt beticht de boel te vertragen.

Volgens functionarissen zou het land slechts met de grootste tegenzin akkoord zijn gegaan met een joint venture met Letland en Estland om de spoorweg aan te leggen, omdat het ongrondwettelijk zou zijn dat een buitenlandse entiteit zijn spoorlijnen beheert. Onenigheid ligt ook op de loer over de omvang van het project. Litouwen zegt geen twijfels te hebben; het is al begonnen een deel van de verbinding met Polen te verbeteren, zodat er Europese treinen over kunnen rijden. Maar volgens critici betreft het hier slechts een nieuw spoor op een bestaande – langzame – route; Rail Baltica heeft een eigen route nodig om vaart te kunnen winnen.

Financiering

Het vreemdste aan deze hele zaak is dat Rail Baltica bijna helemaal met Europees geld kan worden gefinancierd. De EU stelt voor tot 85 procent van de geschatte kosten van 3,7 miljard euro voor haar rekening te nemen, en zal ongetwijfeld met zachte leningen komen voor de rest van het traject.

Volgens velen is het onderliggende probleem dat een deel van de bedrijven die de regionale spoorwegen beheren nauwe betrekkingen onderhouden met die van Rusland, en dat zij winst boeken op de doorvoer van vracht van de Baltische havens naar Rusland, Centraal-Azië en China. Het zou beter zijn om de verbindingen tussen oost en west aan te pakken en een nieuwe autoweg aan te leggen, aldus sommigen, dan zich vast te leggen op een duur en onzeker railproject tussen noord en zuid.

Hogesnelheidslijn

De Baltische staten hebben niet genoeg inwoners om hogesnelheidslijnen te rechtvaardigen met treinen die harder rijden dan 300 km per uur. In plaats daarvan zou Rail Baltica een snelheid krijgen van 240 km per uur en afhankelijk zijn van het tragere vrachtvervoer, om zwarte cijfers te kunnen schrijven. Uit het jongste haalbaarheidsonderzoek blijkt dat het project “in het algemeen levensvatbaar” is, maar op basis van het huidige (vracht-)verkeer is de economische bestaansgrond niet zonneklaar.

De voorstanders zeggen dat het bestaan van de spoorlijn zelf voor nieuw verkeer zal zorgen. Het vrachtvervoer per schip in de Baltische regio zal vanaf 2015 duurder worden door nieuwe regels over de zwaveluitstoot; de Europese industrie beweegt zich in oostwaartse richting; China zou meer vracht naar Europa kunnen sturen via transcontinentale spoorwegen. Bovendien bevordert een dergelijk project de onafhankelijkheid van de Baltische Staten met Rusland en ligt een innige handelsbetrekking met de EU in het vooruitzicht.

U las zojuist één van uw gratis premium artikelen

Uw abonnement helpt onze journalisten bij het zoeken naar de waarheid in de spoorsector.

Onbeperkt lezen? Stap nu in en profiteer van de introductieaanbieding ‘eerste maand gratis.

start 1 maand gratis proefabonnement

Auteur: Bart Pals

Bart Pals is hoofdredacteur van Nieuwsblad Transport, een zusteruitgave van SpoorPro.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.